Psikoloji Sözlüğü

Yasın 5 Evresi (Kübler-Ross Modeli) Nedir?

İnsanların ölüm, ayrılık, boşanma, iflas veya ağır hastalık teşhisi gibi yıkıcı ve geri döndürülemez kayıplar karşısında sırasıyla yaşadığı (İnkar, Öfke, Pazarlık, Depresyon, Kabullenme) evrensel psikolojik tepkilerdir.

Kapsamlı Tanım

Psikiyatrist Elisabeth Kübler-Ross'un tanımladığı bu model, sadece ölüm için değil, biten bir ilişki veya biten bir umut için de geçerlidir. İnsan beyni devasa bir kayıpla karşılaştığında bunu anında kabullenemez. Önce şoka girer ve 'Hayır bu olamaz' der (İnkar). Sonra 'Neden ben, bunu bana nasıl yapar?' der (Öfke). Sonra 'Eğer şöyle yaparsam düzelebilir' diyerek eskiyi geri getirmeye çalışır (Pazarlık). Geri gelmeyeceği kesinleştiğinde çöker (Depresyon). En sonunda ise bu acıyla yaşamayı öğrenerek gerçeği sırtlanır (Kabullenme).

📝

Bu Durumu Yaşadığınızı Mı Düşünüyorsunuz?

Zihninizden geçen olumsuz düşünceleri, tükenmişlik hissini veya ilişkinizdeki stres düzeyini bilimsel klinik ölçeklerle test edin.

Ücretsiz Psikolojik Testleri Çöz →

Belirtileri Nelerdir?

İnkar: Ayrılığı veya ölümü yok sayıp, kişi geri dönecekmiş/yaşıyormuş gibi hayatına uyuşuk bir şekilde devam etme
Öfke: Doktora, eski sevgiliye, tanrıya veya kendine karşı kontrol edilemez, yakıcı bir nefret ve isyan
Pazarlık: 'Keşke o gün gitmeseydim, değişeceğime söz versem döner mi?' gibi zihinsel senaryolarla çırpınma
Depresyon (Gözyaşı) ve ardından gelen Kabullenme: Acının bitmesi değil, acının hayatın bir parçası olarak kişinin kalbinde (şefkatle) yeni bir yer edinmesi

Nasıl Başa Çıkılır?

Yas süreci lineer (düz bir çizgi) değildir; bir gün kabullenme aşamasındayken ertesi sabah bir şarkı çalar ve tekrar öfke aşamasına dönebilirsiniz. Bu zikzaklar delirdiğinizi değil, iyileştiğinizi gösterir. Yas tutmaktan kaçmak, ağlamamak veya 'Hemen toparlanmalıyım' demek sadece yası kronikleştirir (geciktirir).

Sıkça Sorulan Sorular

S: Yas ne kadar sürer?

C: Psikolojide yasın matematiksel bir süresi (örneğin 6 ay veya 1 yıl) yoktur. Herkesin sinir sistemi ve kaybın boyutu farklıdır. Ancak acı ilk günkü keskinliğiyle kişinin işe gitmesini, sosyalleşmesini ve hayata dönmesini 1-2 yıldan uzun süredir tamamen engelliyorsa buna 'Komplike Yas' denir ve klinik destek şarttır.

Döngüyü Uzman Desteğiyle Kırın

Okuduğunuz bu durum hayat kalitenizi düşürüyor ve tek başınıza aşmakta zorlanıyorsanız, klinik psikolog kadromuzdan destek alabilirsiniz:

📍 Şişli Psikolog 📍 Nişantaşı Psikolog 📍 Beşiktaş Psikolog 💻 Online Terapi

Bunları da Öğrenin

Anksiyete (Yaygın Kaygı Bozukluğu)

Kişinin ortada somut bir tehlike yokken hissettiği sürekli, aşırı ve kontrol edilemeyen endişe halidir.

Majör Depresif Bozukluk (Depresyon)

Kişinin en az iki hafta boyunca sürekli hissettiği derin çöküş, ilgi kaybı ve enerjisizlik durumudur.