Psikoloji Sözlüğü

Öğrenilmiş Çaresizlik Nedir?

Kişinin ardışık başarısızlıklar veya kontrol edemediği olumsuz olaylar sonucunda, durumu değiştirebileceğine dair inancını tamamen kaybetmesi halidir.

Kapsamlı Tanım

Öğrenilmiş çaresizlik, insanın defalarca maruz kaldığı stresli veya travmatik durumlardan kaçamayacağını 'öğrenmesi' ve artık bir çıkış yolu olsa bile denemekten vazgeçmesidir. Martin Seligman'ın literatüre kazandırdığı bu kavram, günümüzde depresyonun en temel psikolojik mekanizmalarından biri olarak kabul edilir. Kişi, 'Ne yaparsam yapayım sonuç değişmeyecek' inancına saplanarak eylemsizliğe gömülür.

Belirtileri Nelerdir?

Sorunları çözmek için adım atmama, sürekli pasif kalma
Fırsatlar ve olası çözümler karşısında bile 'Nasıl olsa işe yaramayacak' düşüncesi
Kronik bir motivasyon eksikliği ve duygusal küntlük (hissizlik)
Geçmişteki başarısızlıkları sürekli zihinde tekrarlayıp kendini sabote etme

Nasıl Başa Çıkılır?

Öğrenilmiş çaresizliği aşmanın yolu, beynin 'kontrol bende' algısını yeniden inşa etmektir. Bilişsel Davranışçı Terapi'de (BDT) kişi, tamamen kontrolsüz olduğu inancını sorgular ve hayatında müdahale edebileceği en küçük, en basit alanlardan (mikro adımlar) başlayarak eyleme geçmeye teşvik edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Öğrenilmiş çaresizlik ve depresyon aynı şey midir?

C: Aynı şey değildir ancak birbirlerini çok güçlü şekilde beslerler. Öğrenilmiş çaresizlik, majör depresyonun hem en büyük tetikleyicilerinden biri hem de tedaviyi zorlaştıran en belirgin belirtilerindendir.

S: Bu çaresizlik hissinden nasıl kurtulurum?

C: İlk adım, bu çaresizliğin gerçek bir 'yetersizlik' değil, zihninizin öğrendiği yanlış bir 'savunma/kabullenme' mekanizması olduğunu fark etmektir. Büyük hedefler yerine, o gün sadece yatağınızı toplamak gibi kesinlikle başarabileceğiniz küçük hedefler koymak döngüyü kırmaya başlar.

Bunları da Öğrenin

Anksiyete (Yaygın Kaygı Bozukluğu)

Kişinin ortada somut bir tehlike yokken hissettiği sürekli, aşırı ve kontrol edilemeyen endişe halidir.

Majör Depresif Bozukluk (Depresyon)

Kişinin en az iki hafta boyunca sürekli hissettiği derin çöküş, ilgi kaybı ve enerjisizlik durumudur.

Profesyonel Desteğe mi İhtiyacınız Var?

Öğrenilmiş Çaresizlik konusunda yaşadığınız zorlukları aşmak için uzman bir klinik psikolog ile görüşmek en doğru adımdır.

Hemen Randevu Alın